چه کسی راست میگوید؟
چرا شهید مطهری در هفته نامه (زن روز) مقاله مینوشت؟
شاید بهترین کار در این روز پاسخ به شبههای در باره استاد و معلم شهید حضرت آیت الله مرتضی مطهری است ،که سالهای متمادی در گوشه کنار شنیده میشود ولی پاسخ مناسبی هم به آن داده نشده است.
مطلب این است که بعضی توهم عصمت آن شهید والا مقام را پیدا کرده و هر مطلب و هر عملی از این شهید بزرگوار را معیار درست و نادرستی اعمال دیگران فرض کرده اند ، بر خلاف فرمایش قرآن کریم و حضرات معصومین علیهم السلام که معیار درستی و نادرستی اعمال و گفتار را مطابقت با اصول قرآنی و سیره قطعی 14 معصوم علیهم السلام دانسته اند.
آل عمران / 101 : «وَکَیْفَ تَکْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَىٰ عَلَیْکُمْ آیَاتُ اللَّهِ وَفِیکُمْ رَسُولُهُ ۗ وَمَنْ یَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِیَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ»
و چگونه کفر میورزید در حالی که آیات خدا بر شما خوانده میشود، و پیامبر او در میان شماست؟! و هر کس به خدا تمسّک جوید، قطعاً به راه راست هدایت شده است.
حضرت رسول اعظم صلی الله علیه و آله : (إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ) الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج1، ص233
همانا من در میان شما دو چیز سنگین و گران میگذارم، که اگر بدانها چنگ زنید هرگز پس از من گمراه نشوید: کتاب خدا و عترت من أهل بیتم، و این دو از یک دیگر جدا نشوند تا در کنار حوض کوثر بر من درآیند.
این طبیعی است که آثار معلم کم نظیری مانند شهید مطهری همگی قابل استفاده باشند، ولی این هم طبیعی است که در لابلای فرمایشاتشان و یا در سیره عملیشان ایراداتی هم وجود داشته باشد مانند بزرگان دیگر که معصوم نیستند.
چنانچه بعضی از متفکرین به مطالب ایشان نقد داشته و آن نقدها را از باب پیشرفت و پویایی علم بیان فرموده اند مانند کتاب تحریف شناسی عاشورا، نوشته علامه سید جعفر مرتضی عاملی، که هم نقد دارد و هم دفاع و هم تفسیر مطالب متقن بر کتاب حماسه حسینی استاد شهید مطهری.
نوشتن چند مقاله از این شهید بزرگوار در هفته نامه منحرف زن روز در سال 1345 موجب شده تا نظرات متفاوتی در این باره داده شود و قضاوتهای مختلفی نسبت به آن انجام گیرد و متآسفانه بعضا افرادی این کار را دلیل و توجیه حضور خود در فضای مستهجن و منحرف ابزار تبلیغاتی دشمن مانند توییتر و اینستاگرام و ... دانسته و خود را تبرئه میکنند.
حال اینکه این یک قیاس نادرست و مع الفارق است که در این مقاله در پی تبیین این مهم هستم.
یکی از کارهای مهم شهید مطهری نوشتن تعداد محدودی مقاله در دفاع از حقوق زن و فلسفه حجاب در اسلام در مجله زن روز در سالهای 1346 و 1345 و در یک بازه زمانی حدودا یکساله بود ، که هنوز هم مورد بحث است و مخالف و موافق ،هر یک در رد و تأیید آن برای یکدیگر استدلال میآورند.
بنده به عنوان یک طلبه کوچک اما مُبلِّغ، بخصوص در فضای مجازی ،لازم دیدم تا در باره این اقدام شهید مطهری توضیحاتی عرض کنم که شاید راه گشا باشدانشاء الله.
1 . ابتدا درنظر گرفتن جایگاه علمیو معنوی و فوق تخصصی شهید مطهری باید در نظر گرفته شود و به همین راحتیها هر شخصی نباید خود را در جایگاه ایشان قرار دهد.
تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف ** مگر اسباب بزرگی همه آماده کنی
2 . بله آثار شهید مطهری بی استثنا قابل استفاده هست اما آیا بی استثناء بدون اشکال هم هست؟ و آیا این مقالات بخصوص مورد اشکال هستند و یا انتشارشان در نشریه زن روز اشکال دارد؟
به اعتقاد حقیر قطعا همه آثار ایشان قابل استفاده هستند ولی قطعا بدون استثناء بی اشکال نیستند مانند هر اثری از آثار بشری که کم و بیش اشکالاتی به آنها وارد است.
اما در مورد مقالات مذکور،نه خود این مقالات و نه جایگاه انتشارشان اشکالی ندارند، ولی قطعا نمیتواند سندی باشند بر توجیه حضور هر فردی در زمین تحت مدیریت دشمن آن هم بدون شناخت و درک مناسب از وضعیت دشمن و زمینش و ترفندهای متفاوتش در جنگ نرم.
3 . این کار را باید در جو و فضای همان سال 45 و 46 دید و اینکه اقتضای زمان چه بوده؟ حقیقت این است که در آن زمان کسی به طور جدی درباره فضیلت مقام زن و جایگاه و حقوق او در دین ،به صورت جدی وارد میدان نشده بود و دشمن از خلاء موجود کمال استفاده را در جهت دهی افکار دختران جوان به سمت فرهنگ منحط غرب با ابزارمنحرفی مانند هفته نامه زن روز میکرد ، البته در این بین برخوردهای نادرست و افراط گرایانه بعضی از متدینین و تفریط گرایانه برخی روشنفکران غرب زده، مزید علت شده بود.
4 . نکته مهم این است که مقالات شهید مطهری در زن روز را نباید با حضور در رسانههای نفوذی غرب در عصر حاضر مقایسه کنیم چرا که زن روز در آن ایام اولین و تنها رسانه مکتوب و مصوری بود که بدون امکان هرگونه محدودیت و فیلتری ازطرف طرف مقابل و در پوشش حمایت از زن و با حمایت خاندان سلطنت و دربار،از طرف نفوذیهای غرب زده قبح شکنی در موضوع حجاب و پوشش و حیای دختران و زنان را آغاز کرد و عملاً پرچمدار ترویج بی عفتی و فمینیسم در ایران و اعلام آغاز علنی تغییر روند مبارزه سخت با حجاب و عفاف در دوره پهلوی اول به جنگ نرم در دوره پهلوی دوم بود.
5 . مجله زن روز سه تفاوت عمده با ابزار عصر حاضر داشت اول اینکه یک نشریه داخلی بوده و اصلا ابعاد بین المللی در آن مطرح نبود و دوم اینکه از نظر ابعاد فساد و فحشا مخصوصا در بعد تصویری اصلا قابل مقایسه با ابزار امروزی مانند ماهواره و اینترنت نبوده و نیست. سوم اینکه امکان فیلتر و محدودیت در آن و یا حذف آن به دلیل وابستگی حکومتی بر خلاف ابزار فساد و فحشای امروزی، وجود نداشت. مانند بسیاری از شبکههای ماهوارهای و پیام رسانها و شبکههای اینترنتی و اجتماعی مانند توییتر،تلگرام ، فیسبوک و اینستاگرام و ...که هر کشوری که امنیت و اقتدار مجازی برایش مهم بوده با یک شبکه ملی اطلاعات دسترسیها در این فضا را بر اساس استقلال فرهنگی و اقتصادی و ... خود کنترل کرده است.
6 . دقت کنید مقالات شهید مطهری در قسمتی از دومین و بخشی از سومین سال تأسیس این هفته نامه درج میشد، زمانی که هنوز قبح شکنیهای نشریه، به اوج خود نرسیده بود و شاید بتوانیم بگوییم علت درج مقالات شهید هم همین بود ، یعنی شهید مطهری میدید که این هفته نامه در ابتدای راه بوده و هنوز امیدی به اصلاح آن و مخاطبین آن داشته و از طرف مقابل نشریه هم در ابتدای راه برای جذب بیشتر و تداوم کار نیاز به حمایت دیدگاههای مختلف و افراد مشهور و عدم مخالفت بخصوص از طرف مذهبیون و متدینین داشت.
در تأیید این نکته مطلبی از کتاب مصلح بیدار _ ج 2، ص 182-181 (مجموعه مصاحبهها، مقالات، سخنرانیها و ... درباره زندگانی و شخصیت شهید آیة الله مطهری)_ را از زبان حجت الاسلام فلسفی میآورم:
از جمله آثار ارزشمند ایشان، سلسله مقالاتی بود که در رد نظرات و نوشتههای نویسندة مجله «زن روز» نوشتند. موضوع از این قرار بود که یکی از قضات دادگستری در مجلة «زن روز» مطالب ناروایی علیه حقوق زن در اسلام به صورت مقالات فرهنگی مینوشت. مرحوم شهید مطهری به منزلم آمد و گفت: مهیا هستم جواب نوشتههای این قاضی را بدهم. من هم تلفن زدم و آنها پذیرفتند تا مطالبی را که مرحوم شهید مطهری در رد نوشتههای آن قاضی مینویسد، در همان صفحة مجله چاپ کنند. بعدها ایشان مطالب این مقالات را تکمیل و به صورت کتاب «نظام حقوق زن در اسلام» تنظیم و منتشر کرد.
7 . از بررسی سیر صعودی انحرافات این نشریه از ابتدا تا اواخر سال 1346 که پایان همکاری شهید با آن بود و تا به امروز که هنوز در خارج از کشور و در فضای مجازی به صورت گسترده منتشر میشود به خوبی علت قطع همکاری شهید مطهری با هفته نامه را میتوان فهمید.
برای فهم بهتر نقلی از برادر شهید مطهری آقای محمد علی مطهری، که در کتاب پارهای از خورشید _ (ص 55-54)که حاوی گفتهها و ناگفتههائی از زندگی استاد شهید مرتضی مطهری است_ آورده شده ذکر میکنم:
روزی یک نفر آمد و سلام و علیک کرد و به ایشان گفت: مدتی است که دیگر در مجلة «زن روز» چیزی منتشر نمیکنید. ایشان گفتند: مدتی لازم دانستم بنویسم، ولی حالا لازم نمیدانم.
آن شخص پاکتی پول درآورد و خواست به برادرم بدهد. برادرم گفتند: از همان اول هم من برای پول نمینوشتم که حالا بخواهم برای پول بنویسم. آن موقع وظیفة شرعی میدانستم که بنویسم، ولی حالا وظیفة شرعی نمیدانم، و اضافه کردند که این پولها را جای دیگری خرج کنید.
چه چیز در ابتدا این کار را به عنوان وظیفه شرعی بر عهده شهید مطهری گذاشته بود و چه چیز موجب شد دیگر وظیفه شرعی نباشد؟ واضح است که برای سقوط وظیفه شرعی از عهده مکلف باید عذر موجه شرعی وجود داشته باشد.
آیا روند تخریبی نشریه اصلاح شده بود؟
ایا مقالات هنگام انتشار دستخوش تحریف و تقطیع میشد؟
و آیا ...
با مطالعه در سیر تاریخی نشریه به خوبی روشن میشود که استاد، به امید تأثیر حداکثری و نفوذ کلام اسلام در دل افراد گریزان از دین، این کار را شروع کردند چنانچه به نقل از حجت الاسلام سعید خسروشاهی در مصلح بیدار، ص 397-396 آمده که :
قصه را من یک بار در یکی از سفرهای حج -که آقای مهندس معین فر هم حضور داشت و خود از مخالفین سرسخت نوشته شدن این مقالات در مجلة «زن روز» بود - از شهید مطهری پرسیدم. ایشان گفتند: شما که بهتر از من از محتوای مجلة «زن روز» آگاهید. در این مجله مقالاتی منتشر میشد که در واقع در تحریف و یا رد تفکر و بینش اسلامیدربارة حقوق زن بود و من به پیشنهاد یک شخصیت روحانی، به عنوان بیان حقایق، مقالاتی نوشتم. این مجله تیراژ وسیعی داشت و در میان اغلب خانوادهها رخنه کرده بود. سکوت در مقابل اباطیل آنها غیرمنطقی و حتی غیرمشروع بود. به هر حال من با نوشتن این سلسله مقالات، در واقع در میان خوانندگان آن مجله به نشر حقایق پرداختم و البته اتهامات زیادی نصیب ما شد و همان طور که میبینید دوستان هم مخالفت کردند که کار ما نوعی تأیید مجله است. اما توجه نداشتند که من در نقد و رد مطالب مندرج در مجله چیز مینوشتم، نه در تأیید محتوای آن.
این عمل استاد شهید، از باب تبلیغ و امر به معروف و نهی از منکر، قطعا بر عالمان واجد شرایط واجب است ، اما چرا این واجب ترک میشود؟
قطعا یک عالم ربانی و بصیر بعد از مشاهده فریبکاری طرف مقابل و درک فرصت طلبی و کشف سوء استفاده طرف مقابل و مقایسه دو طرف در صورت چربش ضرر این تبلیغ بر فایده اش به سرعت کار را متوقف کرده و به نوع دیگر ادامه میدهد چنانچه حضرت استاد پس از مشاهده سوء استفاده نشریه از نام و شهرتش و مشاهده تأثیر حداقلی در مقابل سوء استفاده حداکثری و بدتر شدن روز به روز وضعیت نشریه، این مقالات را متوقف کردند و مدتی بعد و در سال 1349 این مقالات را کامل نموده و در قالب کتاب (نظام حقوق زن در اسلام) منتشر کردند، که قطعا تأثیر و فراگیری بسیار بیشتری داشته و دارد.
پس نباید بدون درک درست از زمان و شرایط یک موضوع، راجع به آن قضاوت کرد.
به اعتقاد بنده و بعد از بررسی جوانب موضوع، کار شهید مطهری کار درست و بجایی بود هم در نوشتن مقالات و هم در توقف نوشتن مقالات و هم در چاپ کتاب نظام حقوق زن در اسلام ،این نشان از درک درست شهید از نیازهای زمان و درک درست از استراتژی دشمن در جنگ نرم بخصوص در بخش فرهنگی و اعتقادی آن و تصمیم به موقع و درست منطبق با شرایط دارد.
در عصر ما هم یک زمان اقتضا این بود که متخصصین دارای شرایط در فضای متعلق به دشمن با تمام قدرت شرکت کنند و تمام قد از اسلام و قرآن و مکتب اهل بیت دفاع کرده و تا حد ممکن تبلیغ کنند، شبهات را یافته و به آن پاسخ دهند.چنانچه امام خامنهای در سال 1391 و قبل از فراگیری شبکههای اجتماعی و در زمانی که اتاقهای گفتگو ،سایتها و وبلاگها رایج بودند، در جمع خواص و نه در دیدار عمومی، میفرمایند:
ابزارهای تسهیلکننده، مثل رایانهها و ارتباطات اینترنتی و فضای مجازی و سایبری هم که الان در اختیار شماست. اگر بتوانید اینها را یاد بگیرید، میتوانید یک کلمه حرف درستِ خودتان را به هزاران مستمعی که شما آنها را نمیشناسید، برسانید؛ این فرصت فوقالعادهای است؛ نبادا این فرصت ضایع شود. اگر ضایع شد، خدای متعال از من و شما روز قیامت سؤال خواهد کرد: از فرصت این همه جوان، این همه استبصار، این همه میل و شوق به دانستن، شما برای ترویج معارف اسلامیچه استفادهای کردید؟ نظام اسلامییک چنین خدمتی به ما معممین و روحانیون کرده. مگر میتوانیم خودمان را کنار بگیریم؟
این که یک آقائی در یک گوشهای عبایش را بکشد به کول خودش، بگوید من به کارهای کشور کار ندارم، من به نظام کار ندارم، افتخار نیست؛ این ننگ است. روحانی باید از وجود یک چنین نظامیکه پرچمش اسلام است، قانونش فقه اسلامیاست، با همهی وجود استقبال کند.
بیانات امام خامنهای در دیدار علما و روحانیون خراسان شمالی –91/07/19
و در زمانی دیگر و در زمان رواج شبکههای اجتماعی و پیام رسانها که همگی متعلق به دشمنان و نظام سلطه هستند ،باید نوع حضور متفاوت شود و با شناخت شیوههای نوینِ جنگ ،نه فقط دفاع بلکه با آرایش جنگی به حمله و ابزار حمله در جنگ نرم و ویژگیهای آن هم توجه شود.که در این باره چند نمونه از فرمایشات فوق مهم رهبر معظم انقلاب اسلامیبسیار راهگشا خواهد بود:
1 . «وَمِن رِباطِ الخَیل» یعنی ابزار؛ ابزار بایستی ابزار پیشرفته باشد. ما در زمینهی مسائل ابزار، در دوران حکومت طاغوت، هم وابسته بودیم، هم عقبمانده بودیم، هم نابلد بودیم؛ بعضی از چیزها را داشتیم امّا بلد نبودیم از آنها استفاده کنیم! خصوصیّت حاکمیّت طاغوت همینها است. ابزار بایستی پیشرفته باشد؛ بایستی ناوابسته باشد؛ ابزار مال خود شما باید باشد؛ خود شما بایستی ابزار را به وجود آورده باشید، تولید کرده باشید، ابداع کرده باشید؛ به معنای حقیقی کلمه مالک ابزار باید باشید. [ابزار] بهروز باید باشد. یک ابزاری است که از دَه سال قبل مورد استفاده قرار میگیرد، امروز ممکن است به درد نخورد؛ ببینید امروز چه چیزی لازم داریم. در مورد ابزار بایستی بهروز باشید. ابزار بایستی متنوّع باشد؛ [متناسب با] زمین و آسمان و فضا و دریا و مرز و درون قلب کشور، همه جا؛ و ابزار اطّلاعاتی و ابزار عملیّاتی و همه جور ابزار. تنوّع در ابزار هم جزو چیزهایی است که بایستی مورد توجّه باشد. مسئلهی فضای مجازی، امروز جزو ابزارها است؛ مسئلهی بازی جنگ، امروز جزو ابزارها است؛ به اینها بایستی توجّه کنید. پس بنابراین آن «قوّه»، این هم «ابزار»؛ هر چه میتوانید -مَا استَطَعتُم- بایستی در این زمینهها خود را آماده کنید.
بیانات امام خامنهای در مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امامحسین(علیه السلام)_ 98/07/21
2 . باید با استفاده از تواناییها و استعدادهای جوان کشور و با سیاستگذاری صحیح و اقدامات سنجیده و هماهنگ و بدون از دست دادن زمان به سمت خروج از حالت انفعال در عرصهی فضای مجازی، و حضور فعال و تأثیرگذار و تولید محتوای اسلامیمتقن و جذاب حرکت کنیم...
لازمهی حضور فعال و تأثیرگذار در فضای مجازی، «تمرکز در تصمیمگیری»، «جدیت در اجرا بدون از دست دادن زمان»، «هماهنگی میان دستگاهها» و «پرهیز از موازیکاری و تعارض» است...گسترش صنایع مرتبط با فناوری ارتباطات از طریق شرکتهای دانشبنیان، تأثیر بالایی در اشتغالزایی و تحول در اقتصاد کشور خواهد داشت.
دیدار رئیس و اعضای شورای عالی فضای مجازی با رهبر معظم انقلاب – 94/06/16
3 . توصیههای مهم در حکم اعضای جدید شورای عالی فضای مجازی - 94/06/14
۱- انحلال شوراهای عالی مصوب در گذشته که موازی این شورا هستند، به منظور تحکیم جایگاه فراقوهای و موقعیت محوری و کانونی شورای عالی و نیز انتقال وظایف آن شوراها به شورای عالی فضای مجازی.
۲- تثبیت و تقویت جایگاه مرکز ملی فضای مجازی به عنوان بازوی شورای عالی فضای مجازی در جهت تحقق تصمیمات آن شورا با وظایف: رصد وضعیت جاری فضای مجازی و پیشبینی و آیندهنگری تحولات در این فضا در سطح ملی و بینالمللی، ایجاد هماهنگی و همافزایی میان وزارتخانهها، سازمانها و نهادهای مختلف ذیربط در ابعاد علمی، فنی، اقتصادی، بازرگانی، حقوقی، انتظامی، امنیتی و دفاعی مرتبط با فضای مجازی و نظارت مستمر بر عملکرد دستگاهها و بخشهای ذیربط در چارچوب مصوبات شورای عالی.
۳- ارتقای جمهوری اسلامیایران به قدرت سایبری در طراز قدرتهای تأثیرگذار جهانی و برخورداری از ابتکار عمل و قدرت تعامل با دیگر کشورها در جهت شکلدهی به قواعد و قوانین مرتبط با فضای مجازی در عرصه جهانی با رویکرد اخلاقمدار و عادلانه.
۴- اهتمام ملی و همهجانبه و سرمایهگذاری جدی در امر ایجاد و توسعه انواع فناوریها و صنایع کاملاً پیشرفته و رقابتی خصوصاً با استفاده و ایجاد رشتههای نوین دانشگاهی و تربیت سرمایههای انسانی متعهد، متخصص و کارآمد مورد نیاز در بخشهای سختافزاری و نرمافزاری، محتوایی و خدماتی در تمامیابعاد فضای مجازی بهویژه در برنامه ششم توسعه و برنامهریزی سالانه کشور.
۵- تسریع در راهاندازی شبکه ملی اطلاعات پس از تصویب طرح آن در شورای عالی و نظارت مستمر و مؤثر مرکز ملی بر مراحل راهاندازی و بهرهبرداری از آن.
۶- اهتمام ویژه به سالمسازی و حفظ امنیت همهجانبه فضای مجازی کشور و نیز حفظ حریم خصوصی آحاد جامعه و مقابله مؤثر با نفوذ و دستاندازی بیگانگان در این عرصه.
۷- ترویج هنجارها، ارزشها و سبک زندگی اسلامیایرانی و ممانعت از رخنهها و آسیبهای فرهنگی و اجتماعی در این عرصه و مقابله مؤثر با تهاجم همهجانبه فرهنگی و نیز ارتقای فرهنگ کاربری و سواد فضای مجازی جامعه.
۸- احراز جایگاه و سهم مناسب برای اقتصاد دانشبنیان در فضای مجازی در چارچوب سیاستهای اقتصاد مقاومتی کشور و برنامهریزی همهجانبه برای بهبود شرایط کسب و کار مرتبط با فناوریهای مجازی و بهرهگیری از فرصتهای اشتغالزایی و نیز رونق محتوا، خدمات و تجارت در این عرصه.
۹- توسعه محتوا و خدمات کارآمد و رقابتی منطبق بر ارزشها و فرهنگ اسلامی– ایرانی در تمامیقلمروهای مورد نیاز جامعه و جلب مشارکتهای مردمیو بکارگیری ظرفیتهای بخش خصوصی در این زمینه.
۱۰- تدوین و تصویب نظامهای امنیتی، حقوقی، قضایی و انتظامیمورد نیاز در فضای مجازی.
به اعتقاد شما با روند کنونی و با ابزارهای کاملا وابسته خارج از کنترل و سانسورچی صهیونیست که به هیچ وجه کار انقلابی و مؤمنانه را در زمین و ابزار خود برنتافته و با فیلتر حبابی و غیر حبابی و علنی در آنها، اجرای این دستورات عملی است؟ یا باید با حضور به موقع و هوشمندانه و با شرایط و خروج هوشمندانه و ادامه مسیر در جبهه متفاوت و با ابزار تولید داخل و پیشرفته و تحت مدیریت خودی، زمینه پیروزی حق بر باطل را در جنگ نرم فراهم آورد که البته به معنای نفی حضور هوشمندانه و با شرایط برخی از افراد متخصص و متعهد در زمین دشمن جهت مبارزه هوشمند با او نیست.
و السلام علی من التبع الهدی
ابراهیم سامانی
اختصاصی نشریه قرآنی سراج منیر